Politievragen aan de de Haagse gemeenteraad

Aan de voorzitter van de gemeenteraad

Den Haag, 30 juni 2011

Geachte voorzitter,

Opnieuw is een demonstratie in Den Haag door hard ingrijpen van de ME tot een betreurenswaardig einde gekomen. Het betreft de manifestaties rond de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Zijlstra op het gebied van kunst en cultuur. Hierover hebben wij onder verwijzing naar het desbetreffende artikel van het reglement van orde de volgende vragen voor het college.

Kent het college het artikel “Cultuurprotest met harde klappen” (Den Haag Centraal, 1 Juli) ?

De demonstratie van 27 juni j.l. op het Malieveld trok duizenden mensen aan en is volgens alle betrokkenen in goede orde verlopen. Het keerpunt kwam toen om half vier demonstranten zich richting het Tweede Kamer gebouw verplaatsten waar op dat moment Zijlstra met de Kamer in debat ging over zijn plannen. ME’ers maakten een einde aan de demonstratie omdat tegen de afspraken in het protest zich naar het centrum had verplaatst. Wat zijn volgens het college exact de risico’s als een groep demonstranten besluit om in het centrum in de buurt van het regeringscentrum te demonstreren?

Ook spontane niet aangemelde demonstraties mogen niet zonder een besluit van de burgemeester worden beëindigd en dan alleen nog onder strikte voorwaarden. Heeft de burgemeester het besluit zelf genomen en met welke juridisch houdbare argumenten heeft de burgemeester zijn besluit onderbouwd?

Ooggetuigenverslagen wijzen op een allesbehalve ‘kalme’ operatie. Er is hard geslagen door ME-ers, er zijn mensen uitgescholden en geïntimideerd. Kan de burgemeester als verantwoordelijk korpsbeheerder uitleggen waarom de ME in dit soort situaties niet in staat is om zonder geweld en beledigingen demonstraties in goede banen te leiden? Zo nee, waarom niet?

Er is veel materiaal in de vorm van persartikelen, foto’s en filmpjes waaruit blijkt dat de ME niet proportioneel heeft gehandeld. Tegelijkertijd heeft de politiewoordvoerder o.a. in de Volkskrant van 30 juni 2011 verklaard “dat door de demonstranten geen geweld is gebruikt, er geen stenen zijn gegooid en de politie niet verbaal is beledigd. Ze waren op een plek waar ze niet mochten staan.” Is het college van mening dat het bewust verwonden van demonstranten proportioneel is als demonstranten ergens staan waar dat kennelijk niet mag?

Bij opeenvolgende incidenten voert steeds opnieuw verontwaardiging over het optreden van de ME in Den Haag de boventoon. Is hiermee geweldsescalatie onderdeel van ME-strategie geworden? Hoe beoordeelt de burgemeester dit? En vindt de burgemeester met ons dat geweldsescalatie juist zoveel mogelijk moet worden tegengegaan?

Met vriendelijke groeten,

Joris Wijsmuller en Arjen Kapteyns
Haagse Stadspartij en GroenLinks

Ingrid Györmörei en Marieke Bolle
SP en PvdA

Trouw 29-06-11

Trouw 29-06-11

AD 29-06-2011

 

Volkskrant 30-06-2011

Artribune.com

Guerriglia urbana, per la cultura. Represse nel sangue in Olanda le proteste contro i tagli

 

VPRO 3VOOR12

Todays Art-directeur Olof van Winden vangt klappen bij demonstratie

 

Links Den Haag kritisch over ME-geweld

http://www.nujij.nl/algemeen/links-den-haag-kritisch-over-me-geweld.12902722.lynkx

Sven Lutticken: Polderland ist abgebrannt

http://svenlutticken.blogspot.com/

Joop.nl - René Mahieu

http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/brief_aan_jozias_van_aartsen_over_orde_veiligheid_en_vrijheid/

Joop.nl - Jonas Staal

http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/wat_wij_gisteren_hebben_verloren/

Volkskrant 4-07-2011

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6024/De-Parade/article/detail/2461562/2011/07/04/De-Paradecolumn-Olof-van-Winden-en-de-schoonheid-van-het-conflict.dhtml

BNR: Cultuurprotest in Den Haag wordt grimmiger

http://www.bnr.nl/topic/kabinetrutte1/2011/06/27/cultuurprotest-in-den-haag-wordt-grimmiger-update-1

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN - Inzake: optreden politie bij cultuurdemonstratiedemonstratie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN van de raadsleden Wijsmuller, Kapteijns, Gyömörei en Bolle

12 juli 2011

Inzake: optreden politie bij demonstratie

De gemeenteraad

De raadsleden de heren G.H.M. Wijsmuller, A.J.F. Kapteijns en de dames I.M. Gyömörei en M. Bolle hebben op 30 juni 2011 een brief met daarin 6 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 38 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt.

Opnieuw is een demonstratie in Den Haag door hard ingrijpen van de ME tot een betreurenswaardig einde gekomen. Het betreft de manifestaties rond de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Zijlstra op het gebied van kunst en cultuur. Hierover hebben wij onder verwijzing naar het desbetreffende artikel van het reglement van orde de volgende vragen voor het college.

1. Kent het college het artikel “Cultuurprotest met harde klappen” ( Den Haag Centraal, 1 juli 2011)?

Ja.

2. De demonstratie van 27 juni j.l. op het Malieveld trok duizenden mensen aan en is volgens alle betrokkenen in goede orde verlopen. Het keerpunt kwam toen om half vier demonstranten zich richting het Tweede Kamer gebouw verplaatsten waar op dat moment Zijlstra met de Kamer in debat ging over zijn plannen. ME’ers maakten een einde aan de demonstratie omdat tegen de afspraken in het protest zich naar het centrum had verplaatst. Wat zijn volgens het college exact de risico’s als een groep demonstranten besluit om in het centrum in de buurt van het regeringscentrum te demonstreren?

3. Ook spontane niet aangemelde demonstraties mogen niet zonder een besluit van de burgemeester worden beëindigd en dan alleen nog onder strikte voorwaarden. Heeft de burgemeester het besluit zelf genomen en met welke juridisch houdbare argumenten heeft de burgemeester zijn besluit onderbouwd?

4. Ooggetuigenverslagen wijzen op een allesbehalve ‘kalme’ operatie. Er is hard geslagen door MEers er zijn mensen uitgescholden en geïntimideerd. Kan de burgemeester als verantwoordelijk korpsbeheerder uitleggen waarom de ME in dit soort situaties niet in staat is om zonder geweld en beledigingen demonstraties in goede banen te leiden? Zo nee, waarom niet?

5. Er is veel materiaal in de vorm van persartikelen, foto’s en filmpjes waaruit blijkt dat de ME niet proportioneel heeft gehandeld. Tegelijkertijd heeft de politiewoordvoerder o.a. in de Volkskrant van 30 juni 2011 verklaard “dat door de demonstranten geen geweld is gebruikt, er geen stenen zijn gegooid en de politie niet verbaal is beledigd. Ze waren op een plek waar ze niet mochten staan.” Is het college van mening dat het bewust verwonden van demonstranten proportioneel is als demonstranten ergens staan waar dat kennelijk niet mag?

Antwoorden op vragen 2, 3, 4 en 5:

Op 27 juni 2011 heeft de Nederlandse associatie voor podiumkunsten een aantal activiteiten georganiseerd om aandacht te vragen voor de bezuinigingen op cultuur. Deze activiteiten waren het sluitstuk van verschillende protestacties van diverse kunst- en cultuurorganisaties in het hele land. Het protest was omgeven met veel emotie; begrijpelijk, gezien de bezuinigingen die het kabinet gaat doorvoeren. De organisatie heeft de activiteiten op grond van de Wet openbare manifestaties tijdig aangemeld maar bleek weinig ervaring te hebben met het organiseren van grote demonstraties. In diverse gesprekken tussen de organisatie, de politie en de gemeente is, in goed overleg, tot een aantal afspraken gekomen om deze dag goed te laten verlopen.

Toen bleek dat het aantal demonstranten te hoog zou zijn om deze op het Plein of elders in de binnenstad te kunnen faciliteren, is met de organisatie afgesproken dat de manifestatie op het Malieveld zou worden afgesloten en dat er niet rond het regeringscentrum zou worden gedemonstreerd. Wel is de mogelijkheid geboden om een kleine delegatie af te vaardigen naar het Plein. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over het zorgdragen door de organisatie voor een eigen ordedienst die verantwoordelijk is voor een ordelijk verloop van de demonstratie, het niet blokkeren van in- en uitgangen van gebouwen, dat de politie optreedt als de manifestatie zich in een andere richting wil voortzetten dan is afgesproken en overige standaard afspraken.

 

Over het politie optreden is in de driehoek afgesproken dat dit zoveel mogelijk deëscalerend diende te zijn (zie ook het antwoord op vraag 6). Er was voldoende politie aanwezig, rekening houdend met de mogelijkheid dat demonstranten zich niet aan de afspraken zouden houden. Wij hebben de organisatie op alle fronten geholpen, zowel bij de voorbereiding als bij de uitvoering van het protest. Zo is er bijvoorbeeld voor gezorgd dat de demonstratie op het Malieveld kon worden gehouden terwijl het Malieveld eigenlijk niet beschikbaar was in verband met de afbouw van Veteranendag. Ook is het concert op de Hofvijver op zeer korte termijn mogelijk gemaakt hoewel dat, gelet op de mogelijkheid dat het evenement zou worden aangegrepen voor acties, niet zonder risico was.

Tijdens de manifestatie bleek een adequate ordedienst te ontbreken. Ook was de hitte van de dag een urgent aandachtspunt. Ondanks aandringen van de politie had de organisatie zich hierop onvoldoende geprepareerd. De hulpdiensten hebben tijdens de manifestatie een noodvoorziening getroffen waarmee de deelnemers van water werden voorzien. Na afloop van de al met al goed verlopen demonstratie op het Malieveld trokken ongeorganiseerde groepen demonstranten (200 á 300 man), ondanks oproepen van de organisator om niet naar het centrum te gaan, toch op naar het Plein. Op dat moment heeft de politie contact met de burgemeester gehad die toen, in lijn met de gemaakte afspraken, de opdracht gaf om de demonstranten uit het centrum te houden om wanordelijkheden te voorkomen.

De achtergrond hiervan is als volgt: zoals u bekend worden vrijwel dagelijks demonstraties gehouden rond het regeringscentrum. In de meeste gevallen vinden deze plaats op het Plein. De directe omgeving van het regeringcentrum is gezien de ligging en het gebruik niet geschikt voor grote demonstraties en/of (terugkerende) demonstraties met een verhoogd risico. De belangrijkste overwegingen hierbij zijn de zorg om de veilige aan- en afvoer van demonstranten, het voorkomen van confrontaties tussen demonstranten en het winkelend-, uitgaans- en/of overig publiek en de fysieke mogelijkheden van de politie om bij eventuele ordeverstoringen of calamiteiten op te kunnen treden.

Vanwege het uitgangspunt van deëscalatie is in dit geval niet opgetreden tegen de demonstranten op het Plein. Zij hebben gedurende een half uur de gelegenheid gehad om te manifesteren. Na een oproep vanuit de groep demonstranten, bewoog men zich van het Plein naar de Lange Poten voor de ingang van de Tweede Kamer waar opnieuw een niet aangemeld protest ontstond. Na een lawaaiprotest ismen daar vervolgens overgegaan tot een sit-down actie. Dit leverde een potentieel gevaarlijke situatieop gezien de smalle straat ter plaatse en de vermenging van de demonstranten met het winkelend publiek. Bovendien was er geen sprake van enige vorm van organisatie waardoor een aanspreekpunt ontbrak. Daarop heeft de burgemeester op grond van de Wet openbare manifestaties besloten deze demonstratie ter voorkoming van wanordelijkheden te laten beëindigen.

Vervolgens heeft de politie veelvuldig gevorderd met gebruikmaking van de megafooninstallatie, die direct achter de linie stond opgesteld. De tekst luidde: “Demonstranten, hier spreekt de politie, u wordt verzocht zich te verwijderen richting het Malieveld”. Herhaaldelijk is daaraan toegevoegd “dat anders geweld zal worden gebruikt”. Doelstelling was de sit-down actie te beëindigen en de groep te bewegen uiteen te gaan. Toen de actie op de Lange Poten desondanks bleef doorgaan, heeft de politie enkele aanhoudingen verricht. Ook direct voorafgaand aan de aanhoudingen is de vordering op niet mis te verstane wijze herhaald. In totaal is er wel 30 keer gevorderd. Hier werd echter geen gehoor aan gegeven.

In totaal heeft de politie veertien personen aangehouden. In enkele gevallen, waarbij sprake was van het belemmeren van een aanhouding, is uiteindelijk de wapenstok gebruikt. Bij de aanhoudingen waren ook ME-ers betrokken. Er is echter nadrukkelijk geen sprake geweest van een optreden van de ME in aaneengesloten verband waarbij geweld is gebruikt (een charge). Van ‘het bewust verwonden van demonstranten’ is geen sprake geweest en evenmin is ‘er door de ME op losgeslagen’. Voor zover wij kunnen beoordelen was het geweldgebruik door de politie noodzakelijk en proportioneel.

6. Bij opeenvolgende incidenten voert steeds opnieuw verontwaardiging over het optreden van de ME in Den Haag de boventoon. Is hiermee geweldsescalatie onderdeel van ME-strategie geworden? Hoe beoordeelt de burgemeester dit? En vindt de burgemeester met ons dat geweldsescalatie juist zoveel mogelijk moet worden tegengegaan?

Er vinden in Den Haag dagelijks demonstraties plaats die vrijwel zonder uitzondering door de politie vakkundig in goede banen worden geleid. De politie hoeft slechts bij hoge uitzondering op te treden. Het daadwerkelijk optreden van de Mobiele Eenheid komt nog minder vaak voor. In de driehoek worden voorafgaand aan grote en/of risicovolle demonstraties strikte beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen vastgesteld. Deëscalerend optreden is daarbij een belangrijk beleidsuitgangspunt. Er is geen sprake van geweldsescalatie. Ten slotte hechten wij eraan te vermelden dat aan geweldsgebruik door de politie altijd een duidelijke waarschuwing vooraf gaat en dat dit altijd proportioneel moet zijn. Van die vaste beleidslijn is ook nu niet afgeweken.

Het college van burgemeester en wethouders,

de secretaris, de burgemeester,

mw. A.W.H. Bertram J.J. van Aartsen